Dit blog gaat over thuisonderwijs in de praktijk. Bij thuisonderwijs denken veel mensen aan onderwijs thuis aan tafel waarbij dezelfde lessen gegeven worden op dezelfde manier als op school gebeurt. Dat kan, maar zo hoeft het niet te gaan. Het bijzondere aan thuisonderwijs is dat je de mogelijkheid hebt om op de interesses van je kind in te spelen. Je kunt bovendien actief op zoek gaan naar de manier waarop je kind het snelst en gemakkelijkst leert. En in tegenstelling tot trage ontwikkelingen bij onderwijsvernieuwing op scholen, kun je als thuisonderwijzer van de een op de andere dag dingen veranderen als je merkt dat iets niet goed werkt.

In het thuisonderwijs zoals ik het aanbiedt, maak ik dankbaar gebruik van die flexibiliteit. Zo kwam ik gaandeweg uit bij een heel andere manier van lesgeven dan wat ik leerde op de pabo en waarvan ik aanvankelijk dacht dat het het beste werkte.

Er is een aantal dingen kenmerkend voor wat ik doe. De belangrijkste zet ik hier op een rij:

1. Spelen is leren

De Amerikaanse psycholoog Peter Gray stelt dat spel een natuurlijke behoefte is van kinderen om de kennis, de vaardigheden en de waarden te leren en ontwikkelen die ze nodig hebben in het leven. Spelen is alles wat kinderen hoeven te doen, zo stelt hij. Daar moet je dan wel de juiste omgeving voor creëren, een omgeving die rijk is aan spel- en leermogelijkheden.

Naast de door Peter Gray bedoelde vorm van vrij spel, gebruik ik spel ook op een andere manier binnen het onderwijs. Om aan deze spelbehoefte tegemoet te komen en tegelijkertijd lesstof aan te bieden maak ik gebruik van allerlei verschillende spellen en vormen van spel, combinaties van verhalen en activiteiten en excursies waarbij er nieuwe dingen te leren en ontdekken zijn.

2. Verhalen als lesstof

Kinderen houden niet alleen van spelen, ze zijn ook dol op verhalen. Wanneer je een goed verhaal vertelt of voorleest is een kind daar met de volledige aandacht bij en het is alsof het de kennis uit het verhaal als het ware opzuigt. Verhalen kunnen daarom ingezet worden om van alles te leren, of het nu gaat om normen en waarden, om een geschiedenisles, rekenen of om de eerste technieken van een nieuw te leren ambacht.

Als uitgangspunt hiervoor gebruik ik een combinatie van de vertelstof zoals die in de vrijeschool gehanteerd wordt en de levende verhalen zoals Charlotte Mason ze aanraadde, aangevuld met andere verhalen die ik inspirerend vind.

3. Een brede ontwikkeling

Door een zo breed mogelijk “vakkenpakket” aan te bieden wil ik mijn dochter de mogelijkheid bieden zich zo breed mogelijk te ontwikkelen. Ik ben van mening dat ook vakken zoals handwerken, ambachten, tekenen, schilderen, muziek, lichaamsbeweging en ervaringsgericht natuuronderwijs allemaal een belangrijke rol vervullen voor een volwaardige en evenwichtige ontwikkeling. Deze vakken zijn een belangrijk onderdeel van wat we doen en krijgen beduidend meer aandacht dan gebruikelijk is, onder andere omdat ik deze vakken gebruik om theoretische kennis in een praktische context te behandelen. Bovendien bieden deze vakken veel handvatten om in een boeiende context te werken met taal, rekenen, biologie, aardrijkskunde, geschiedenis enz.

4. Groei is leven (of: leren is spelen)

Als je in de natuur kijkt dan zie je dat dingen ofwel groeien, ofwel afsterven. Datzelfde gebeurt in een mensenleven ook. Door groeikansen aan te bieden, passend bij wie het kind is en waar het in zijn ontwikkeling is, krijgt het de optimale kans om uitdagingen te overwinnen en keer op keer boven zichzelf uit te stijgen. Een kind dat de mogelijkheden aangeboden krijgt om hierin optimaal te ontwikkelen zit lekker in zijn vel, vindt het leuk om nieuwe dingen te leren en straalt van enthousiasme.

5. Passie als toverwoord

Je kent het vast wel, als je iets heel graag wilt, dan ga je op zoek naar manieren om het te bereiken. Passie is de drijfveer voor de mens om het maximale uit zichzelf te halen. Ogenschijnlijk onbereikbare dingen worden mogelijk als je weet hoe je je passie kunt vinden, voeden en volgen. Passie maakt van mensen wereldverbeteraars, ieder op zijn of haar eigen manier. Dat werkt voor kinderen niet anders dan voor volwassenen. Door van jongs af aan ruimte te maken voor het volgen van die passie geef je het kind de handvatten die het nodig heeft om een waardevol leven te leiden.

Voorwaarde om die passie te ontdekken is wel om verschillende soorten dingen aan een kind aan te bieden (zie punt 3). Dat maakt het des te gemakkelijker om te zien wat bij het kind past. Het kind zal voelen waar zijn of haar passie ligt en daar meer mee bezig willen zijn. Is eenmaal duidelijk welke onderwerpen en werkvormen het beste aansluiten, dan biedt dat allerlei mogelijkheden om ook andere daaraan gerelateerde kennis en vaardigheden aan te bieden.

Alle bovengenoemde dingen creëren de ruimte om vol enthousiasme te leren en om het leren op een heel ontspannen en vanzelfsprekende manier te laten gebeuren. Obstakels worden genomen omdat ze erbij horen. Want wanneer de lesstof op een manier aangeboden wordt die aansluit bij dat waar het kind enthousiast van wordt, is leren een feest.

Over mij

Ik ben Inge Schuurmans, moeder, ondernemer en (thuis)onderwijzer.

Ik begon mijn werkende carrière op een accountantskantoor, bekleedde daarna diverse financiële functies in het bedrijfsleven en maakte vervolgens de overstap naar werk in de kinderopvang terwijl ik een opleiding volgde tot lerares basisonderwijs.

Toen ik jaren later besloot om mijn dochter thuisonderwijs te geven kwam ik erachter dat ik tijdens mijn opleiding en in mijn werk slechts het topje van de ijsberg had leren kennen op het gebied van opvoeding en onderwijs.

Op dit blog lees je over de manier waarop ik het thuisonderwijs vorm geef. Het is onmogelijk om van alles verslag te doen, maar ik hoop je met wat ik schrijf en laat zien een redelijk inzicht te geven in hoe het er hier aan toe gaat. En meer nog dan dat hoop ik je te inspireren om op een andere manier te gaan kijken naar onderwijs.